orthopaidikoscomgr logo

epikoinonia

Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου είναι  από τις μορφές οστεοαρθρίτιδας που προκαλούν μεγάλη αναπηρία, επειδή η συγκεκριμένη άρθρωση δέχεται μεγάλη φόρτιση και έχει υψηλή απόδοση.

Ανατομία της άρθρωσης του ισχίου

ponos isxioΗ άρθρωση του ισχίου αποτελείται από δύο μέρη: από την κεφαλή του μηριαίου (προς την πλευρά του ποδιού) και την κοτύλη (προς την πλευρά της λεκάνης). Ιδιαίτερη σημασία έχει η μηριαία κεφαλή με την ιδιότυπη αιμάτωσή της. Υπάρχουν διάφορα αίτια που μπορούν να παρεμποδίσουν αυτή την αιμάτωση και να οδηγήσουν σε ισχαιμική νέκρωση της μηριαίας κεφαλής, μια πάθηση που προσομοιάζει με την οστεοαρθρίτιδα του ισχίου από πλευράς συμπτωματολογίας και η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά οδηγεί σε οστεοαρθρίτιδα.

Είναι μία άρθρωση με μεγάλη κινητικότητα, η οποία υφίσταται μεγάλες μηχανικές φορτίσεις που ποικίλλουν ανάλογα με τη στάση του σκέλους ή την κίνησή του. Κατά τη βάδιση το ισχίο δέχεται τη μεγαλύτερή  του φόρτιση και μέσα σε αυτό αναπτύσσονται δύο ειδών μηχανικές δυνάμεις, αυτές που οφείλονται στην πίεση των αρθρικών επιφανειών και αυτές που οφείλονται στην τριβή των ίδιων επιφανειών.

Κλινική εικόνα

Ο πόνος είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα της οστεοαρθρίτιδας του ισχίου. Εντοπίζεται στην πρόσθια επιφάνεια του σώματος, αντίστοιχα προς τη βουβωνική χώρα και μπορεί να αντανακλά στην πρόσθια επιφάνεια του μηρού μέχρι και το γόνατο. Στα αρχικά στάδια είναι ήπιος και εκδηλώνεται μετά την παρατεταμένη χρήση του σκέλους. Όσο προχωρά η πάθηση, αυξάνεται η έντασή του και υποχωρεί με την ανάπαυση. Σε πιο προχωρημένη βλάβη ο πόνος μπορεί να γίνει πόνος ηρεμίας ή και νυχτερινός, ενώ μπορεί να επεκταθεί και στην μέση (οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης) λόγω της επίτασης των αλλοιώσεων της σπονδυλικής στήλης. Το τελευταίο συμβαίνει γιατί η προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα του ισχίου προκαλεί μόνιμη κάμψη των ισχίων και προκειμένου να αντιρροπήσει ο σκελετός αυτή τη θέση φέρνει τη σπονδυλική στήλη σε υπερλόρδωση, γεγονός που συντελεί στην γρηγορότερη φθορά των αρθρώσεων μεταξύ των οσφυϊκών σπονδύλων.

Ο πόνος τις περισσότερες φορές συνδυάζεται με δυσκαμψία, δηλαδή με δυσκολία στην κίνηση του ισχίου. Στα πρώτα στάδια της νόσου, ο ασθενής διαμαρτύρεται για δυσκολία σε συγκεκριμένες κινήσεις, όπως στο να φορέσει τις κάλτσες ή τα παπούτσιά του ή να σταυρώσει τα πόδια του. Στην κλινική εξέταση ο γιατρός διαπιστώνει έλλειμμα στο εύρος της κίνησης, ιδιαίτερα των στροφών του ισχίου και της κίνησης προς το πλάι (απαγωγή). Σταδιακά η έλλειψη λειτουργίας του ισχίου οδηγεί σε μυϊκή ατροφία και ο μηρός γίνεται πιο αδύνατος. Ο πόνος, η δυσκαμψία και η ατροφία οδηγούν σε χωλότητα κατά τη βάδιση (ο ασθενής κουτσαίνει) και σε αδυναμία του ασθενή να επιτελέσει διάφορες εργασίες.

Διάγνωση

Η διάγνωση της οστεοαρθίτιδας του ισχίου θα στηριχθεί στην κλινική εικόνα και θα επιβεβαιωθεί με τον απλό ακτινολογικό έλεγχο. Στην απλή ακτινογραφία λεκάνης-ισχίων θα διαπιστωθεί η στένωση του διαστήματος μεταξύ των αρθρούμενων επιφανειών, η σκλήρυνση του υποχόνδριου οστού και η δημιουργία οστεοφύτων.

Διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα υπάρχει μόνο στις αρχόμενες περιπτώσεις, όταν οι εκφυλιστικές ακτινολογικές αλλοιώσεις δεν είναι ιδιαίτερες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση του σπινθηρογραφήματος και της μαγνητικής τομογραφίας θα βοηθήσουν στη σωστή διάγνωση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαφορική διάγνωση από παθήσεις που αφορούν την αιμάτωση της μηριαίας κεφαλής, όπως η άσηπτη ισχαιμική νέκρωση και η παροδική οστεοπόρωση του ισχίου, αφού η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπισή τους αποτρέπει την πρώιμη καταστροφή της άρθρωσης.
Θεραπεία

Η θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας του ισχίου προϋποθέτει τη σωστή ενημέρωση και τη συνεργασία του ασθενή.
Σε ένα πρώτο επίπεδο η προστασία της άρθρωσης έχει σημαντικά αποτελέσματα. Με τον όρο προστασία της άρθρωσης εννοούμε την αποφυγή υπερβολικής χρήσης της άρθρωσης. Ο ασθενής πρέπει να τροποποιήσει τις δραστηριότητές του και να τις προσαρμόσει στις δυνατότητές του. Η απώλεια βάρους καταπονεί λιγότερο μια φθαρμένη άρθρωση, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπ’ όψιν τα αυξημένα φορτία που αυτή δέχεται, λόγω της δράσης των μυών. Ένα από τα αποτελεσματικότερα μέτρα προφύλαξης της άρθρωσης του ισχίου είναι η χρήση μπαστουνιού από το χέρι της αντίθετης πλευράς από το ισχίο που πάσχει. Το μπαστούνι πρέπει να έχει το κατάλληλο ύψος (στο ύψος του καρπού όταν το άτομο είναι σε όρθια θέση). Σημασία έχει και η διόρθωση τυχόν υπάρχουσας ανισοσκελίας με τη χρήση τακουνιών στα παπούτσια.

Η άσκηση αποτελεί το επόμενο σκαλοπάτι της θεραπείας. Οι σωστές και ήπιες ασκήσεις είναι πολύ σημαντικές γιατί διευκολύνουν τον έλεγχο και βελτιώνουν την κατάσταση της άρθρωσης. Πρέπει να προσαρμόζονται στις δυνατότητες και τις απαιτήσεις κάθε ασθενή ξεχωριστά. Πρέπει να γίνονται σταδιακά, χωρίς να ασκείται πίεση στην άρθρωση. Έχουν σα σκοπό είτε να υποστηρίξουν την άρθρωση είτε να διατηρήσουν την κίνηση της άρθρωσης και είναι καλύτερο να γίνονται αποφεύγοντας το υπερβολικό βάρος (ποδήλατο, κολύμβηση).

Η συνεργασία με το φυσικοθεραπευτή μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση. Η χρήση των διαθερμιών, των υπερήχων, της κινησιοθεραπείας, αλλά και της υδροθεραπείας βοηθά στη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης, ιδιαίτερα στα δύο πρώτα στάδια της νόσου.

Η φαρμακευτική αγωγή είναι πολύτιμη βοηθός, ιδιαίτερα στους παροξυσμούς της νόσου. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι:

Α. Απλά αναλγητικά. Ανακουφίζουν από τον πόνο, χωρίς να επιδρούν στην πορεία της νόσου

Β. Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Θεωρούνται πιο δραστικά παυσίπονα ενώ καταστέλλουν και τη φλεγμονώδη αντίδραση που αναπτύσσεται εντός της άρθρωσης. Η χρήση τους συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Γ. Τροποποιητικά της νόσου φάρμακα. Σκοπό έχουν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των χόνδρινων βλαβών εντός της άρθρωσης με την ανάπτυξη ινώδους χόνδρου (χόνδρος κατώτερης ποιότητας). Τέτοια φάρμακα είναι η θεϊκή γλυκοζαμίνη και το υαλουρονικό οξύ. Καλύτερα είναι τα αποτελέσματα με την ενδαρθρική χορήγηση του τελευταίου. Μειονέκτημα της ενδαρθρικής έγχυσης στο ισχίο είναι η δυσκολία στην πρόσβασή του, που απαιτεί τη χρήση ακτινοσκοπικού μηχανήματος εντός του χειρουργείου.

Για τους ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην παραπάνω αγωγή λύση αποτελεί η χειρουργική θεραπεία. Αυτή έχει απόλυτη ένδειξη σε ασθενείς με πόνο ηρεμίας ή νυχτερινό πόνο. Τις τελευταίες δεκαετίες η ολική αρθροπλαστική του ισχίου έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό, που να θεωρείται πλέον μια επέμβαση ασφαλή με πολύ καλά αποτελέσματα. Σκοπός της επέμβασης είναι κατά κύριο λόγο η ανακούφιση από τον πόνο και δευτερευόντως η λειτουργική αποκατάσταση του ασθενή. Γίνεται αντικατάσταση της άρθρωσης του ισχίου με μεταλλικές προθέσεις τόσο στο μηριαίο, όσο και στη λεκάνη. Έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα υλικά τόσο για τις προθέσεις όσο και για τις αρθρούμενες επιφάνειες και η χρήση τους πρέπει να προσαρμόζεται στην ηλικία και τη λειτουργικότητα του ασθενή.

Επίλογος

Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου εμφανίζεται στο 3% των ατόμων άνω των 55 ετών και προκαλεί σημαντική αναπηρία σε αυτούς που προσβάλλει. Ο πόνος είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα και η θεραπεία αποσκοπεί περισσότερο στην ανακούφιση από αυτόν και λιγότερο στην αποκατάσταση της λειτουργικότητας. Η ολική αρθροπλαστική του ισχίου, ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της επιστήμης τις τελευταίες δεκαετίες, αποτελεί την οριστική λύση του προβλήματος.